Бөлімшенің ерекшелігі − заманауи диагностиканың мүмкіндіктерін, озық терапия әдістерін және күрделі клиникалық жағдайларды жүргізе алатын мамандар командасын бір арнада үйлестіруінде. Мұнда стандартты тексеру мен ем тағайындаумен ғана шектелмейді: қажет болған жағдайда биопсия жүргізіледі, КТ, МРТ және МР-энтерография қолданылады, таргеттік және гендік-инженерлік биологиялық терапия, жасушалық технологиялар пайдаланылады, ал емдеу тактикасы әр пациентке жеке әзірленеді. Мұның негізінде тек клиникалық тәжірибе ғана емес, Қазақстандағы заманауи терапияны дамытуға бағытталған сараптамалық, ғылыми және консультативтік жұмыс та жатыр.
Бөлімшенің жұмысы қалай ұйымдастырылғаны, мұнда қандай жағдайлармен жұмыс істейтіні және бүгінгі таңда диагноз қою мен тиімді ем тағайындау қиын пациенттерге қандай мүмкіндіктер көмектесетіні туралы терапия бөлімінің басшысы Айнұр Дүкенбайқызы Досжанмен әңгімелестік.
Айнұр Дүкенбайқызы Досжан − «Ұлттық ғылыми медициналық орталық» АҚ терапия бөлімінің басшысы, жоғары санатты дәрігер-гастроэнтеролог және гепатолог, PhD докторы, еңбек өтілі - 13 жыл. Ол бауыр және өт жолдарының аурулары, ішектің қабыну аурулары, соның ішінде Крон ауруы мен ойық жаралы колит, сондай-ақ бауыр трансплантациясынан кейінгі пациенттерді жүргізуге маманданған. Айнұр Дүкенбайқызы AGA, EASL және ECCO халықаралық кәсіби ұйымдарының мүшесі, «Гастроэнтерологтар мен гепатологтар альянсы» ҚБ төрағасы және халықаралық клиникалық зерттеулердің басты зерттеушісі болып табылады. Денсаулық сақтау саласын дамытуға қосқан үлесі үшін «Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау ісінің үздігі» атағымен марапатталған.
Күрделі клиникалық жағдайларға арналған сарапшылар командасы
Күрделі медицинада ем нәтижесі көбіне диагноз қою мен емдеуді кім жүзеге асыратынына байланысты. Әсіресе сирек кездесетін, созылмалы және қатар жүретін аурулары бар пациенттер туралы сөз болғанда, бір маманның тәжірибесі жеткіліксіз болуы мүмкін. Сондықтан терапия бөлімшесінің басты ерекшеліктерінің бірі − күнделікті күрделі клиникалық жағдайлармен жұмыс істейтін мамандардың командасы мен олардың кәсіби деңгейі.
− Айнұр Дүкенбайқызы, бөлімшеде қандай дәрігерлер жұмыс істейді? Негізгі мамандар, олардың біліктілігі мен бірегей тәжірибесі туралы айтып берсеңіз.
− Біздің бөлімшеде әртүрлі бағыттағы сегіз маман жұмыс істейді: гастроэнтерологтар, гепатологтар, ревматологтар, нефрологтар, эндокринолог, невролог, гематолог және пульмонологтар. Бөлімше құрылымында пульмонолог Алексей Михайлович Пак басқаратын Респираторлық медицина орталығы және оның командасы да жұмыс істейді. Мұнда өкпенің күрделі аурулары бар пациенттер қажетті диагностикадан өтіп, ем және оңалту шараларын ала алады.
Мұндай мамандар құрамы бір мезгілде бірнеше ауруы бар пациенттерге кешенді көмек көрсетуге мүмкіндік береді. Пациентке әртүрлі клиникалардағы бірнеше маманға жүгінудің қажеті жоқ.
Наурызбаева Асылтай Наурызбайқызы − гастроэнтеролог және хирург-колопроктолог, ішектің қабыну аурулары бойынша маман. Ол Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ойық жаралы колит, Крон ауруы және қысқа ішек синдромы бойынша қолданыстағы клиникалық хаттамаларының авторы. Израиль мен Бельгияда тағылымдамадан өткен және осы саладағы ең сұранысқа ие мамандардың бірі болып саналады. Оған ішек ауруларының ең күрделі жағдайлары бойынша жүгінеді.
Ревматология бағытын жоғары санатты дәрігер Наталья Алексеевна Криворучко басқарады. Командада сондай-ақ PhD Бакирова Салтанат Аманбекқызы және Шуюмбаева Анар Еренғайыпқызы жұмыс істейді. Екі маман да жыл сайын ревматологияға арналған халықаралық EULAR конгресіне қатысады. Бұл олардың ревматологиялық ауруларды емдеуде заманауи тәсілдерді өз тәжірибесіне енгізуіне мүмкіндік береді.
− Дәрігерлер шетелде тағылымдамадан өтіп, біліктілігін арттыра ма?
− Иә, бұл бөлімше жұмысының ажырамас бөлігі. Дәрігерлеріміз шетелде тұрақты түрде білім алып, тағылымдамадан өтеді. Бөлімше мамандары Жапонияда, Түркияда, Бельгияда және Израильде білім алған. Сонымен қатар олар халықаралық медициналық конгрестерге, атап айтқанда АҚШ-та өтетін гастроэнтерологиялық DDW конгресіне және ревматология бойынша EULAR конгресіне қатысады. Мұндай оқыту дәрігерлерге диагностика мен емдеудің жаңа тәсілдерінен хабардар болып, алған білімдерін пациенттермен жұмыс барысында қолдануға мүмкіндік береді.
− Бөлімшеде мультидисциплинарлық тәсіл қалай ұйымдастырылған?
− Мультидисциплинарлық тәсіл біздің жұмысымыздың құрылымына енгізілген. Егер клиникалық жағдай күрделі болса, консилиум өткізіп, әртүрлі бағыттағы мамандарды шақырамыз: онколог, радиолог, клиникалық фармаколог, анестезиолог, сәулелік диагностика дәрігері, эндоскопист және қажет болған жағдайда Жасушалық технологиялар бөлімінің басшысы қатысады. Олар пациенттің жағдайын бірлесіп бағалап, әрі қарайғы емдеу тактикасын талқылайды. Яғни шешімді бір дәрігер ғана емес, бүкіл команда қабылдайды.
Өкпенің күрделі аурулары бойынша біз жетекші ресейлік мамандар − Андрей Станиславович Белевский және Игорь Евгеньевич Тюринмен консилиум ұйымдастыра аламыз. Бұл пациенттің жағдайын ерекше мұқият бағалау қажет болған кезде мамандардың қосымша пікірін алуға мүмкіндік береді.
Дәл диагностикадан заманауи терапияға дейін
Күрделі диагноз қою үшін дәрігердің тәжірибесімен қатар заманауи медицинаның мүмкіндіктері де қажет. ҰҒМО терапия бөлімшесінде диагностика мен емдеу біртұтас процесс ретінде ұйымдастырылған: ауруды анықтап қана қоймай, оның сипатын нақтылау, пациенттің жағдайын бағалау және жеке ерекшеліктерін ескере отырып емдеу тактикасын таңдау маңызды.
Бұл ретте заманауи технологиялар емдеудегі дәлелді медицина қағидаттарымен толықтырылады. Диагностикалық мүмкіндіктер, халықаралық клиникалық ұсынымдар және мамандардың тәжірибесі әртүрлі күрделілік деңгейіндегі аурулармен жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
− Айнұр Дүкенбайқызы, сіздердің бөлімшеге пациенттер қандай аурулар бойынша жиі жүгінеді?
− Бізге көбінесе мынадай аурулары бар пациенттер жүгінеді:
дәнекер тіннің жүйелік аурулары − жүйелі қызыл жегі, ревматоидты артрит, жүйелі склеродермия;
әртүрлі этиологиядағы бауыр циррозы және біріншілік билиарлық холангит;
ішектің қабыну аурулары − ойық жаралы колит және Крон ауруы;
өкпенің интерстициалды аурулары;
созылмалы бүйрек ауруы және оның асқынулары.
Сонымен қатар 1 және 2 типті қант диабеті және созылмалы обструктивті өкпе ауруы бар пациенттер де көптеп келеді.
Мұндай кең ауқымды аурулар дәл жоғарыда айтқан мультидисциплинарлық тәсілді қажет етеді.
− Пациенттерге қандай заманауи диагностикалық әдістер қолжетімді?
− Бізде ішкі ағзаларды тексерудің негізгі түрлерінен өтуге болады: рентген, УДЗ, ВГДС (гастроскопия), колоноскопия, КТ және МРТ. Қажет болған жағдайда УДЗ бақылауымен бауыр мен бүйрекке биопсия жүргіземіз − зерттеу үшін тіннің шағын үлгісін аламыз. Бұл қуыстық операция жасамай-ақ бауыр және бүйрек аурулары кезінде диагнозды нақтылауға мүмкіндік береді.
Респираторлық медицина орталығында өкпенің жұмысын бағалауға арналған түрлі зерттеулер, сондай-ақ бронхоскопия − арнайы құралдың көмегімен тыныс алу жолдарын тексеру жүргізіледі. Қажет болған жағдайда процедура кезінде зерттеу үшін тін үлгісін алуға болады. Ұйқы бұзылыстары бар пациенттер үшін апноэні — ұйқы кезінде тыныс алудың уақытша тоқтауын анықтауға және қажетті емді, соның ішінде CPAP-терапиясын таңдауға мүмкіндік беретін арнайы түнгі зерттеулер жүргізіледі.
Өкпенің күрделі аурулары кезінде оттегі терапиясы және тыныс алуды қолдаудың арнайы әдістері қолданылады. Өкпе фиброзы бар пациенттерге аурудың үдеуін баяулатуға көмектесетін заманауи ем қолжетімді. Сонымен қатар тыныс алу гимнастикасын, арнайы жаттығуларды және тыныс алу жүйесінің жұмысын жақсартуға бағытталған процедураларды қамтитын өкпені оңалту бағдарламалары жүргізіледі.
Қан аурулары кезінде қажет болған жағдайда сүйек кемігі зерттеледі. Қосымша зертханалық және генетикалық зерттеулер диагнозды нақтылауға және тиісті емді таңдауға көмектеседі.
Қант диабеті бар пациенттер үшін глюкозаны үздіксіз мониторингілеу жүйелері де қолжетімді. Бұл − тәулік бойы қандағы қант деңгейін тұрақты бақылауға мүмкіндік беретін арнайы датчиктер.
− Емдеу кезінде халықаралық хаттамалар мен дәлелді медицина қағидаттары қолданыла ма?
− Иә, бұл − біздің жұмысымыздың негізі. Диагностика және емдеу кезінде әлемнің жетекші клиникаларында қолданылатын заманауи халықаралық ұсынымдарға сүйенеміз. Әр бағыт − гастроэнтерология, гепатология, ревматология, эндокринология, нефрология, гематология және пульмонология бойынша өз стандарттары бар және біздің дәрігерлер сол стандарттарға сәйкес жұмыс істейді.
Сонымен қатар бөлімше мамандары қолданыстағы емдеу әдістерін ғана пайдаланып қоймай, халықаралық клиникалық зерттеулерге де қатысады. Атап айтқанда, біз Крон ауруы мен ойық жаралы колитті емдеудің жаңа әдістерін зерттеуге қатысамыз. Дәрігерлеріміздің бірі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ойық жаралы колит, Крон ауруы және қысқа ішек синдромы бойынша клиникалық хаттамаларын әзірлеуге де қатысқан.
Өкпенің күрделі аурулары кезінде пациенттер жетекші ресейлік мамандар − профессорлар Андрей Станиславович Белевский мен Игорь Евгеньевич Тюриннің қосымша пікірін де ала алады.
Емдеудің әрбір кезеңіндегі жайлылық және күтім
Стационарда емдеу − тек қана процедуралар, тексерулер және рецепттер ғана емес. Пациент үшін оның ауруханада жатуы қалай ұйымдастырылғаны, атап айтқанда, тұрмыстық және ұйымдастырушылық мәселелердің қаншалықты тез шешілетіні және қажетсіз қиындықтарға тап болмай, қалпына келуге назар аудара алатындығы маңызды.
Бөлімде пациенттердің қабылдау мен тексеруден бастап шығаруға және кейінгі күтімге дейінгі әр кезеңде жайлылығын қамтамасыз ету үшін процесті құрылымдауға тырысады. Басқа қалалардан келген пациенттерге, мүгедектерге және қосымша күтімді қажет ететіндерге ерекше назар аударылады.
− Пациент ақылы емдеуді таңдағанда, медициналық көмектен басқа не алады?
− Пациенттер тамақтану қызметі қосылған бір және екі адамдық бөлмелерге қол жеткізе алады. Біз саналы түрде ауруханаға келу режимін икемді етіп жасаймыз — пациенттер аурухананың қатаң кестесіне байланбай, келіп-кетуге еркін. Бұл әсіресе емдеуді жұмыс уақытында қабылдайтындар немесе туысымен бірге жүретіндер пациент үшін маңызды.
− Тексерулерден өтіп, емдеу жоспарын қалайша тез алуға болады?
− Біз кешенді тексерулердің көпшілігін 1-3 жұмыс күні ішінде жүргіземіз; бұл терапиялық чек-аптап бастап, түсініксіз диагноздар үшін терең диагностикаға дейін барлығына қатысты. Емдеуге жату орташа есеппен 1-ден 5 күнге дейін созылады, бұл қажетті тексерулердің көлеміне байланысты, емдеу аяқталғаннан кейін емес, диагностикамен бір мезгілде басталады. Басқа қалалар мен елдерден келген пациенттер құжаттарды рәсімдеу және орналастыру бойынша көмек, әр кезеңде аударма қызметтері және ауруханаға жатқызу алдында да, одан кейін де қашықтықтан кеңес алуды қоса алғанда, толық логистикалық қолдау алады - бұл пациенттердің қалада өте қажет болғаннан артық тұрмауын қамтамасыз етеді.
− Ауыр науқастарға немесе егде жастағы науқастарға күтім қалай ұйымдастырылады?
− Бізде мұндай пациенттерге арналған арнайы дайындалған мейірбикелер жұмыс жасайды, олар олардың толық күтімін - тамақтандыруды, шомылуды және гигиеналық процедураларды орындайды. Сонымен қатар, бөлімде мүгедектерге арналған арнайы бөлмелер бар, олар жайлы және қауіпсіз тұруды қамтамасыз ету үшін бейімделген.
Шынайы жағдайлар: кешенді көзқарас мәнге ие болғанда
Барлық технологиялар мен медициналық мүмкіндіктердің артында ең маңызды фактор жатыр: олардың нақты пациент үшін қалай жұмыс істейтіні. Нақты клиникалық жағдайлар диагностикадағы кешенді тәсілдің маңыздылығын, яғни шағымдардың айқын себептерінен ары қарап, стандартты тәсіл кезінде байқалмай қалуы мүмкін мәселелерді анықтаудың қажеттілігін ең жақсы көрсетеді.
Науқасты ауруханадан шығарғаннан кейінгі күтім де маңызды. Емдеу процесі адам ауруханадан шыққан сәтте аяқталмайды; созылмалы және күрделі аурулар кезінде медициналық көмектің үздіксіздігі, дәрігердің науқастың ауру тарихын біліп, оны бақылауды жалғастыра алуы өте құнды.
− Айнұр Дүкенбайқызы, тәжірибеңіздегі күрделі жағдайлардың бірі туралы айтып бере аласыз ба?
− Бір пациент бізге диспепсияға, яғни асқазан мен ішектегі жайсыздық пен жағымсыз сезімдерге шағыммен келді. Алғаш қарағанда, бұл қарапайым гастроэнтерологиялық мәселе сияқты көрінді, ол кезде науқасты симптоматикалық емдеп, үйге жіберуге болар еді. Алайда, кешенді тексеру барысында біз қосымша талдаулар жасап, гипофиз безі бөлетін гормон − АКТГ (адренокортикотропты гормон) деңгейінің айтарлықтай жоғарылағанын анықтадық.
Бұл бізді зерттеуді жалғастыруға және аурудың түпкі себебін анықтауға итермеледі. Бірнеше маманның бір науқасты қатар бақылайтын мультидисциплинарлық тәсілдің арқасында біз гормон деңгейінің жоғарылауын жай ғана «қарапайым гормоналды теңгерімсіздікке» балап қоймадық. Мидың МРТ (магнитті-резонанстық томография) зерттеуі глиобластоманы − науқастың бастапқы диспепсия шағымына мүлдем қатысы жоқ, өмірге қауіп төндіруі мүмкін ауруды анықтады.
Науқас шұғыл түрде нейрохирургия бөлімшесіне хирургиялық ем алу үшін ауыстырылды. Бұл жағдай симптомды жеке қарастырмай, ағзаны тұтас жүйе ретінде қабылдаудың неліктен маңызды екенін айқын көрсетеді: адамның шағымдануына себеп болған мәселе мен шұғыл араласуды қажет ететін нақты проблема кейде мүлдем екі бөлек нәрсе болуы мүмкін.
− Науқастар ауруханадан шыққаннан кейінгі пікірлерінде көбінесе нені атап өтеді?
− Науқастар алғыс білдіреді, әрі ең құндысы − көбі үшін біздің командамен қарым-қатынас мұнымен шектелмейді: ауруханадан шыққаннан кейін олар сол дәрігерлердің қабылдауына емханада амбулаториялық негізде келуді жалғастырады. Науқастар медициналық көмектің осындай үздіксіздігін ерекше бағалайды: олар жай ғана «белгісіздікке жіберілмейді» немесе жаңа маман іздеп, ауру тарихын басынан бастап түсіндіруге мәжбүр болмайды. Оның орнына олар өз жағдайының егжей-тегжейінен хабардар сол бір медициналық топтың бақылауында қалады; бұл – тұрақты бақылауды қажет ететін созылмалы және жүйелік аурулар үшін өте маңызды жайт.
− «Түсініксіз» немесе ұзаққа созылған белгілер байқалған кезде терапевтке баруды неліктен кейінге қалдырмау керек?
− Бауыр циррозынан бастап жүйелік аутоиммундық ауруларға дейінгі көптеген күрделі дерттер бастапқы кезеңде шаршау, жеңіл жайсыздық немесе «жасқа байланысты» өзгерістер ретінде көрінуі мүмкін. Науқастар бұл белгілерді жылдар бойы стресспен байланыстырып жүре береді, ал ауру қиындай түсіп, болжам нашарлай береді. Мысалы, бауырдың зақымдануы ұзақ уақыт бойы ешқандай белгісіз өтуі мүмкін; айқын симптомдар пайда болған кезде ауру әлдеқашан асқынып кетуі ықтимал. Ерте диагностика әрқашан емдеудің көбірек нұсқалары мен жақсы болжамды білдіреді.
ҰҒМО-да емделуді және тексеруден өтуді қалай бастауға болады?
Диагноз, емдеу және бөлімшенің мүмкіндіктеріне қатысты мәселелер шешілгеннен кейін, практикалық сұрақ туындайды: пациент бұл көмекті қалай ала алады? Бұл әсіресе басқа қалалардан келетін немесе әлі нақты диагнозы қойылмаған, бірақ денсаулық жағдайын білгісі келетін адамдар үшін өте маңызды.
Бөлімше қызметтерге қол жеткізудің әртүрлі жолдарын ұсынады − бұл стационарлық емдеуді қажет ететін пациенттерге де, кешенді медициналық тексеруден өткісі келетіндерге де арналған. Процесті ҰҒМО-ға келмей тұрып та бастауға болады: мамандармен алдын ала кеңесіп, қажетті құжаттар мен бұрынғы тексеру нәтижелерін дайындап қоюға болады.
− Айнұр Дүкенбайқызы, ҰҒМО-ның Терапия бөлімшесіне емделу үшін қалай жатуға болады?
− Біздің емдеу қызметтерімізге қол жеткізудің бірнеше жолы бар. Пациент онлайн-портал арқылы өтінім бере алады немесе ақылы қызметтер бөлімінің менеджерімен байланыса алады — барлық қажетті байланыс деректері веб-сайтта көрсетілген. Менеджер пациенттен қысқаша сауалнаманы толтыруды сұрайды, бұл бізге олардың қажеттіліктерін алдын ала түсінуге мүмкіндік береді: мысалы, созылмалы аурулар, тұрақты медициналық бақылауда болуы, қазіргі уақытта қабылдап жүрген дәрі-дәрмектері, дәрілік заттарға аллергия және денсаулыққа қатысты басқа да маңызды ақпараттар.
Сондай-ақ, барлық қажетті ақпаратты алу үшін бөлімшеге тікелей қоңырау шалуға болады. Ауруханаға жатқызу алдында біз әдетте бұрынғы медициналық қорытындылар мен тексеру нәтижелерін сұраймыз. Егер белгілі бір тексерулер жақында ғана жасалған болса, оларды қайталаудың қажеті жоқ. Мысалы, егер пациентте КТ немесе МРТ нәтижелері бар болса, біздің мамандар қолда бар суреттерді қарай алады. Қажет болған жағдайда, жағдайды дәрігермен алдын ала қашықтан, соның ішінде бейнеқоңырау арқылы талқылауға болады.
Біздің жұмыс тәсіліміздің тағы бір ерекшелігі − бөлімше дәрігерлерінің орталығымыздың амбулаториялық бөлімінде де пациенттерді қабылдауы. Халықаралық медицинада дәрігердің стационарлық емдеу мен амбулаториялық кеңес беруді қатар алып жүруі — қалыпты тәжірибе. Нәтижесінде, стационардан шыққаннан кейін пациенттерге жаңа маман іздеудің немесе ауру тарихын басынан бастап түсіндірудің қажеті болмайды; олар сол дәрігердің бақылауында қалып, қабылдауға жеке немесе онлайн форматта бара алады.
− Жекелеген дәрігерлердің қабылдауына барумен салыстырғанда, стационар жағдайындағы кешенді тексерудің қандай артықшылықтары бар?
− Басты артықшылықтары – уақытты үнемдеу және нәтиженің дәлдігі. Пациенттің бір маманнан екіншісіне барып, айлап уақыт жоғалтуының орнына, біз 1–3 күн ішінде клиникалық, зертханалық және аспаптық тексерулердің толық кешенін жүргізіп, бірден көпсалалы мамандар тобын жинаймыз. Бұл әсіресе бауыр, буын және бүйрек сияқты ағзаларға бір мезгілде әсер ететін аутоиммундық аурулар сияқты күрделі немесе көпжүйелі жағдайларда өте маңызды. Пациент бір-бірімен байланыссыз қорытындылар жиынтығын емес, біртұтас әрі үйлестірілген емдеу жоспарын алады.
− Денсаулығына қатысты айтарлықтай шағымдары болмаса да, сіздің бөлімшеде чек-аптан өтуге бола ма?
− Иә, біз әртүрлі чек-ап бағдарламаларын ұсынамыз. Кейбір пациенттерге стационарда түнге қалу ыңғайсыз болуы мүмкін, сондықтан оларға таңертең келіп, кешке үйге қайтуға мүмкіндік береміз.
ҰҒМО әртүрлі қажеттіліктер мен жас топтарына бейімделген тексерулерді ұсынады: жас ерлер мен әйелдерге арналған алдын алу бағдарламаларынан бастап, егде жастағы адамдарға арналған кешенді тексерулерге дейін қамтылған. Денсаулықтың нақты бағыттарына арналған бағдарламаларын таңдауға болады:
• жүрек-қан тамырларына,
• қан қысымы және жүрек ырғағының бұзылуына,
• қант диабетіне,
• гормоналды мәртебесіне,
• асқазан-ішек жолдарының ауруларына,
• несеп-жыныс жүйесіне.
Сондай-ақ, седация қолданылатын гастроэнтерологиялық тексеруді, сондай-ақ 65 жас және одан жоғары ерлер мен әйелдерге арналған «Жақындарға қамқорлық» бағдарламаларын қоса алғанда, кешенді нұсқалар да бар.
«40 жастан кейін ең жақсы сыйлық – денсаулықты тексертіп алу»
Әңгіме соңында Айнұр Дүкенбайқызы баршаға қажетті кеңесімен бөлісті.
− Айнұр Дүкенбайқызы, дәрігер ретінде адамдарға не айтар едіңіз?
− Мен адамдарға мынаны айтқым келеді: ауру белгілерінің пайда болуын немесе аурудың асқынуын күтпеңіздер. Бұрын медициналық тексеруден тек 60 жастан асқаннан кейін ғана өту қажет деп саналса, қазіргі таңда біз тұрақты скринингті 40 жастан бастап жүргізуге кеңес береміз. Ең алдымен, ас қорыту жүйесіне, атап айтқанда, ФГДС және колоноскопия процедураларынан өту арқылы назар аударған жөн. Кейбір жағдайларда тек ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ) жеткіліксіз болуы мүмкін, сондықтан дәрігер компьютерлік томография (КТ) немесе контрастты күшейту арқылы жасалатын МРТ сияқты ақпараттылығы жоғары диагностикалық әдістерді тағайындауы ықтимал.
Өкінішке қарай, қазіргі кезде күрделір аурулар жас адамдарда да жиі кездесетін болды. Біз 35 жас және одан жоғары жастағы пациенттерден ішек обырын анықтап, уақыт өте келе қатерлі ісікке айналу қаупі бар болғандықтан, алып тастауды қажет ететін тоқ ішек полиптерін тауып жатамыз. Сондықтан аурудың белгілері пайда болғанша күтпей, алдын ала тексеруден өту өте маңызды.
Бұл созылмалы ауруларға да қатысты. Олар ұзақ уақыт бойы байқалмай өршуі мүмкін, алайда асқынулар бұрынғыға қарағанда тезірек дамуы ықтимал. Мысалы, адам жоғары қан қысымының белгілерін сезбей, қысым көрсеткіштері 160–180 мм с.б. деңгейінде болса да, жылдар бойы жүре беруі мүмкін. Қант диабеті қан тамырларының, бүйректің және басқа да мүшелердің біртіндеп зақымдануына әкелуі мүмкін. Сондықтан 40 жастан асқаннан кейін қан қысымын, қандағы қант деңгейін және салмақты, сондай-ақ бар созылмалы аурулардың жағдайын үнемі бақылап отыру өте маңызды.
Сондай-ақ, артық салмақ мәселесіне де тоқталғым келеді. Бүгінде бұл жағдай жиі кездеседі және денсаулыққа айтарлықтай қауіп төндіреді. Біздің бөлімшеде семіздік пен қант диабетін емдейтін, сондай-ақ пациенттерге глюкоза деңгейін бақылауға көмектесетін эндокринологтар жұмыс істейді. Біз глюкоза деңгейін үздіксіз бақылайтын заманауи датчиктерді қолданамыз; олар саусақты үнемі тесіп тексеруді қажет етпестен, көрсеткіштерді тәулік бойы қадағалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бізде пациенттер өз ауруын тиімді басқаруға қажетті білім алатын «диабет мектебі» жұмыс істейді.
Міне, сондықтан мен 40 жасқа толғаннан кейін өзіңізге жасай алатын ең жақсы сыйлық – денсаулықты кешенді тексеруден өткізу деп санаймын. Мұны алдын ала – яғни мәселелер туындамай тұрып – жасаған дұрыс; бұл ағзаңыздың жағдайын түсінуге, ықтимал ауруларды ерте анықтауға және асқынулардың алдын алуға мүмкіндік береді.
ҰҒМО (ННМЦ, Астана) байланыс ақпараты
Ұлттық ғылыми медициналық орталық (Национальный научный медицинский центр)
✅ Мекенжайы: Астана қ., Абылай хан даңғылы, 42
✅ Терапия бөлімі: +7 771 420 1351
✅ Call-орталық / жазылу: +7 (7172) 57-74-40
✅ ҰҒМО электрондық поштасы: national_clinic@nnmc.kz
✅ Сайт: https://www.nnmc.kz
✅ Instagram: https://www.instagram.com/nnmc.kz
